»English   »Mapa serwisu   »Kontakt
organy.art.pl » Słownik »

Słownik terminów organowych

A   B   C   D   E   F   G   H   I   K   L   Ł   M   N   O   P   Q   R   S   T   U   V   W   Z   Ż
Szukaj terminu
    
- zdjęcie   - dźwięk w formacie mp3

D
Diapason
zobacz: Pryncypał, Prinzipal, Montre, Diapason
Dolce
Organowy głos smyczkujący o bardzo łagodnym i ciepłym brzmieniu.
Dolciana, Dulciana
Głos smyczkujący, pokrewny Fugarze.
Dolkan, Tolkan
Głos fletowy, otwarty, mocny o szerokiej menzurze piszczałki cynowe, górą rozszerzane. Brzmieniem nieco przypomina waltornię.
Doppelfloete
zobacz: Dubelflet, Doppelfloete, Flet podwójny
Drążkownica
zobacz: Osiownica, Drążkownica, Raster, Blat trakturowy, Rama mechaniki
Dubelflet, Doppelfloete, Flet podwójny         
Głos organowy, jego najbardziej charakterystyczną cechą konstrukcyjną jest zastosowanie dwóch warg i wycięć umieszczonych po przeciwnych względem siebie stronach piszczałek. Występuje zwykle w wersji 8' i 4'. Piszczałki budowane z drewna lub metalu mają konstrukcję zbliżoną (z wyjątkiem wspomnianych dwóch labii) do fletu krytego lub rurkowego.
Dulciana
zobacz: Dolciana, Dulciana
Dzwony   
Instrument perkusyjny o określonej wysokości brzmienia. Źródłem dźwięku jest szereg odpowiednio spreparowanych i strojonych poprzez nadanie ściśle określonej długości rur. W organach dzwony rurowe (rzadziej o kształcie klosza) mają konstrukcję podobną do wspomnianego instrumentu, tyle że obsługiwane są szeregiem młotków uruchamianych przez naciśnięcie klawisza za pośrednictwem elektromagnesu; dawniej stosowane były urządzenia pneumatyczne; bardzo rzadko spotyka się dźwignie mechaniczne (przykład: organy kościoła Św. Anny w Warszawie).
[JRz]
Dźwignia Barkera, Dźwignia pneumatyczna, Maszyna pneumatyczna
Urządzenie pneumatyczne (w 1830 roku wynalazł je Charles Spackman Barker) wspomagające działanie traktury mechanicznej i umożliwiające znaczne zmniejszenie oporów gry w instrumentach z tego typu trakturą.
Dźwignia dwuramienna
Jeden z podstawowych elementów traktury mechanicznej. Punkt podparcia dźwigni dwuramiennej znajduje się pomiędzy punktami zaczepienia abstraktów. Dźwignia dwuramienna o ramionach prostych, służy zmianie zwrotu siły np. siła działająca w dół zamieniana jest na siłę działającą w górę (kierunek pozostaje niezmieniony). Dźwignia dwuramienna, której punkt podparcia (Łożysko) znajduje się w punkcie innym niż środek odległości między przyłączonymi do niej abstraktami, spełnia równocześnie funkcję przekładni. Dźwignia dwuramienna, której ramiona osadzone są pod kątem prostym, nazywana jest kątownikiem.
Dźwignia jednoramienna
Jeden z podstawowych elementów traktury mechanicznej. Kierunek i zwrot siły przenoszonej przez dźwignię jednoramienną jest zgodny z kierunkiem i zwrotem siły działającej na tę dźwignię. Dźwignia jednoramienna umocowana jest jednym końcem w łożysku, do drugiego, ruchomego końca przymocowane są np. abstrakty. Dźwignia jednoramienna może służyć również jako przekładnia; takie wykorzystanie dźwigni możliwe jest przy zamocowaniu abstraktów w różnych odległościach od punktu podparcia dźwigni (siły zaczepione są do końców ramion różnej długości).
Dźwignia kątowa
zobacz: Kątownik, Dźwignia kątowa, Koziołek, Winkiel
Dźwignia mechaniczna
Jeden z podstawowych elementów traktury mechanicznej, służący przekazywaniu ruchu (zmianie kierunku i zwrotu działającej siły). W budownictwie organowym stosuje się dźwignie jednoramienne i dźwignie dwuramienne.
Dźwignia pneumatyczna
zobacz: Dźwignia Barkera, Dźwignia pneumatyczna, Maszyna pneumatyczna